TÌNH HUỐNG 5 : Bán TPCN " lách luật " quảng cáo như thuốc .
Bối cảnh : Công ty " Healthy Life " bán thực phẩm chức năng online nhưng quảng cáo như thuốc chữa bệnh . Nhiều người dùng tin tưởng -> sức khỏe bị ảnh hưởng .
1 . Luật An toàn thực phẩm quy định gì về quảng cáo TPCN ?
Quảng cáo thực phẩm chức năng được quy định như sau:
- Quảng cáo thực phẩm chức năng phải thực hiện theo quy định tại Khoản 2 Điều này và các nội dung sau đây:
+ Tác dụng chính và các tác dụng phụ (nếu có);
+ Khuyến cáo “Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh”.
- Không được quảng cáo thực phẩm chức năng gây hiểu nhầm sản phẩm đó là thuốc.
- Quảng cáo thực phẩm chức năng trên báo nói, báo hình phải đọc rõ ràng nội dung quy định tại Điểm a Khoản 2 và Khoản 3 Điều này.
(Theo khoản 3, khoản 4, khoản 5 Điều 5 Nghị định 181/2013/NĐ-CP)
2 . Phân biệt " TPCN " và " thuốc " theo pháp luật ?
| Tiêu chí | Thực phẩm chức năng | Thuốc |
|---|---|---|
| Khái niệm | Là thực phẩm đặc biệt, có thành phần bổ sung hoặc chức năng hỗ trợ sức khỏe, giúp bổ sung dưỡng chất, tăng cường chức năng cơ thể, phòng ngừa nguy cơ bệnh nhưng không dùng để chữa bệnh. | Là chất hoặc chế phẩm dùng để chẩn đoán, phòng ngừa, điều trị bệnh, hoặc sửa chữa, thay thế chức năng sinh lý cơ thể. |
| Pháp lý quản lý | Quản lý theo Luật An toàn Thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP. | Quản lý theo Luật Dược 2016 và các văn bản hướng dẫn (VD: Nghị định 54/2017/NĐ-CP). |
| Công dụng | Hỗ trợ sức khỏe, tăng cường chức năng cơ thể, bổ sung dưỡng chất, phòng ngừa nguy cơ bệnh. Không chữa bệnh. | Chữa bệnh, điều trị triệu chứng, phòng ngừa bệnh cụ thể. |
| Công bố / đăng ký | Công bố sản phẩm tại cơ quan quản lý thực phẩm (Cục An toàn Thực phẩm). | Đăng ký lưu hành thuốc tại cơ quan quản lý dược (Cục Quản lý Dược). |
| Nội dung ghi nhãn | Phải ghi rõ: “Thực phẩm chức năng”, công dụng, liều dùng, đối tượng sử dụng. Không được ghi: “chữa bệnh”, “khỏi bệnh”. | Ghi tên thuốc, thành phần, chỉ định, liều dùng, chống chỉ định, tác dụng phụ. |
| Bảo hiểm y tế | Không được thanh toán bảo hiểm y tế. | Có thể được thanh toán bảo hiểm y tế nếu là thuốc kê đơn được Bộ Y tế phê duyệt. |
| Dạng bào chế | Viên nang, viên nén, bột, nước uống, siro… | Viên nén, viên nang, thuốc tiêm, thuốc bôi, dung dịch uống… |
| Quảng cáo | Chỉ được quảng cáo về tác dụng hỗ trợ, không được quảng cáo chữa bệnh. | Được quảng cáo theo quy định, phải đúng chỉ định, ghi rõ tác dụng phụ và chống chỉ định. |
| Kiểm tra chất lượng | Kiểm tra theo tiêu chuẩn thực phẩm, không yêu cầu thử lâm sàng để chứng minh chữa bệnh. | Kiểm tra theo tiêu chuẩn thuốc, bắt buộc thử lâm sàng để chứng minh hiệu quả điều trị. |
💊Có, vi phạm ở điểm:
- Quảng cáo sai sự thật, gây hiểu lầm TPCN là thuốc.
- Không ghi cảnh báo bắt buộc “Không phải là thuốc...”
- Gây thiệt hại sức khỏe người tiêu dùng → có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự (nếu gây hậu quả nghiêm trọng).
💊 Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, họ có quyền:
- Khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện Healthy Life.
- Yêu cầu bồi thường thiệt hại sức khỏe, chi phí khám chữa bệnh.
- Yêu cầu cơ quan chức năng thu hồi, cấm quảng cáo vi phạm.
- Được cung cấp thông tin trung thực, minh bạch về sản phẩm.
- Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Sở VHTT&DL)
Xử lý các vi phạm quảng cáo ngoài trời, quảng cáo trên báo, tạp chí, pano, áp phích, băng rôn…
Căn cứ: Luật Quảng cáo 2012, Nghị định 38/2021/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo.
-
Thanh tra Bộ/Ngành liên quan
-
Bộ Y tế: quảng cáo thuốc, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, thiết bị y tế.
-
Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn: quảng cáo phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng.
-
Bộ Thông tin & Truyền thông (TT&TT): quảng cáo trên Internet, mạng xã hội, thông tin điện tử.
-
-
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh/huyện
-
Có quyền xử phạt vi phạm quảng cáo tại địa phương, đặc biệt là quảng cáo ngoài trời, quảng cáo tại cơ sở kinh doanh.
-
-
Cảnh sát kinh tế/Quản lý thị trường
-
Kiểm tra, xử lý các quảng cáo gian lận, sai sự thật về chất lượng sản phẩm, lừa dối người tiêu dùng.
-
Tiêu chí | Việt Nam | Hàn Quốc |
Mức phạt quảng cáo TPCN sai sự thật | 50–70 triệu đồng (NĐ 117/2020) | Lên tới 50.000 USD + đình chỉ 6 tháng |
Cơ quan quản lý | Cục ATTP (Bộ Y tế) | Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm (MFDS) |
Cách tiếp cận | Xử phạt hành chính, gỡ nội dung | Cấm vĩnh viễn doanh nghiệp tái quảng cáo vi phạm |
Công khai vi phạm | Chưa bắt buộc | Công khai danh sách vi phạm trên cổng MFDS |
Bảo vệ người tiêu dùng: tránh thông tin sai lệch, gây hiểu lầm về công dụng sản phẩm.
-
Xây dựng uy tín thương hiệu: quảng cáo minh bạch giúp khách hàng tin tưởng.
-
Tuân thủ pháp luật: giảm rủi ro bị xử phạt vì quảng cáo sai sự thật.
-
Góp phần phát triển thị trường lành mạnh: khuyến khích cạnh tranh công bằng, minh bạch.
- Chiến dịch truyền thông quốc gia: Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các cơ quan báo chí, phát các clip ngắn, infographic trên các kênh truyền hình, mạng xã hội với thông điệp rõ ràng: "TPCN - Hỗ trợ chức năng, không thay thế thuốc chữa bệnh".
· Hướng dẫn nhận diện: Hướng dẫn người dân cách đọc kỹ nhãn mác, tìm dòng chữ "Sản phẩm này không phải là thuốc", kiểm tra số công bố tiêu chuẩn trên trang web của Bộ Y tế.
· Lồng ghép vào cộng đồng: Tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề tại trạm y tế phường/xã, hướng dẫn người cao tuổi - đối tượng dễ bị ảnh hưởng bởi quảng cáo sai lệch.
9. Có nên tăng nặng hình phạt quảng cáo sai sự thật không ?
- Bảo vệ người tiêu dùng: Quảng cáo sai sự thật có thể khiến người tiêu dùng mua sản phẩm kém chất lượng, gây thiệt hại về tài chính hoặc sức khỏe. Tăng hình phạt sẽ làm người quảng cáo cân nhắc kỹ trước khi đưa thông tin sai.
-
Ngăn chặn hành vi gian lận: Hình phạt nặng hơn có tính răn đe, giảm số lượng quảng cáo gian dối, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như thực phẩm chức năng, y tế, tài chính.
- 3 . Thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh: Khi các doanh nghiệp trung thực, cạnh tranh sẽ dựa trên chất lượng và dịch vụ, không phải chiêu trò quảng cáo
10 . Nhóm bạn đề xuất hành lang pháp lý về quảng cáo dược online ?
- Ban hành Luật/Thông tư riêng về quảng cáo sản phẩm y tế và TPCN trên môi trường mạng.
- Tạo hệ thống cấp phép quảng cáo điện tử, quản lý tự động bởi Bộ Y tế.
- Quy định rõ trách nhiệm nền tảng mạng xã hội & sàn TMĐT trong kiểm duyệt quảng cáo.
- Bắt buộc doanh nghiệp có dược sĩ hoặc chuyên gia y tế chịu trách nhiệm nội dung.
- Xây dựng cơ chế báo cáo – xử lý vi phạm nhanh, bảo vệ người tiêu dùng.
Trên website của Nhà thuốc An Khang có đăng tải quảng cáo các sản phẩm TPBVSK / TPCN nhưng dùng từ như “điều trị”, “chữa bệnh”, hoặc ngụ ý chức năng như thuốc chữa bệnh — trong khi các sản phẩm đó không phải thuốc. tieudung.thuonghieusanpham.vn+2VietQ+2
-
Cụ thể có sản phẩm như: “Sắc Ngọc Khang”, “Viên uống giảm cân Alltimes care Platinum Weightloss 3300mg”, “Trà giảm cân Tam Diệp thế hệ 1”, “Cao uống trị tóc bạc sớm Hà Thủ Ô Lava” … được quảng cáo là có công dụng “trị bệnh”, “điều trị” mặc dù chỉ là thực phẩm chức năng.
Phân tích vi phạm theo quy định pháp luật
-
Theo Nghị định 181/2013/NĐ‑CP (Hướng dẫn Luật Quảng cáo) và các văn bản liên quan:
-
Với quảng cáo thực phẩm chức năng/TPBVSK: phải có dòng chữ hoặc lời đọc rõ ràng: “Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh”.
-
Cấm quảng cáo sản phẩm không phải thuốc mà có nội dung: dùng để phòng bệnh, chữa bệnh, chẩn đoán bệnh, điều trị bệnh hoặc giảm nhẹ bệnh.Hành vi quảng cáo thực phẩm chức năng gây hiểu nhầm là thuốc hoặc dùng từ ngữ “trị bệnh”, “điều trị” cho sản phẩm không phải thuốc là vi phạm.
-
-
Vì vậy, việc Nhà thuốc An Khang quảng cáo thực phẩm chức năng với nội dung giống thuốc chữa bệnh đã vi phạm các quy định nêu trên. Ví dụ như việc họ quảng cáo Sắc Ngọc Khang “trị nám, tàn nhang” — rõ ràng dùng từ “trị” tạo hiểu nhầm là thuốc.
Nhận xét
Đăng nhận xét